GÜMÜŞHANE
Satala antik kentinde Roma İmparatorluğu kalesinde ana kayaya oyulmuş çok katmanlı bir lejyoner mezarlığı ortaya çıkarıldı. Bir mezarda 25 yıllık görev sürelerini tamamlayan Romalı askerlere verilen “Diplomata” adlı 2 bin yıllık bronz belgenin bir parçası da bulundu.
sınıf=”cf”>
Gümüşhane’nin Kelkit ilçesine bağlı Sadak köyünde bulunan ve Apollinaris Lejyonu ile 15. Anadolu elde edilmiştir.
Anadolu’da yüzyıllarca hüküm süren Roma İmparatorluğu’nun askerleri olan lejyonerlerin mezarlığı Anadolu’da ilk kez gün yüzüne çıkarıldı.
Altta Roma mezarları, üstte Bizans mezarlarının bulunduğu çok katlı mezarlıkta demir mızrak parçaları ve çeşitli silahlar da bulundu.
Mezarlıktaki iskeletler üzerinde yaralanma ve ölüm nedenlerinin ortaya çıkarılması için antropolojik ve DNA çalışmaları yapılacak.
sınıf=”cf”>
Bartın Üniversitesi Arkeoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Şahin Yıldırım, Satala’da 2022 yılı kazılarını tamamladıklarını ve çalışmalarının son günlerinde Roma İmparatorluk dönemine tarihlenen bir mezarlık yapısı bulduklarını kaydetti.
“Geçmiş yıllara ait fotoğraflarda bir yapı kalıntısı dikkat çekiyordu. Çevresinde yaptığımız kazılarda bir nekropol bulduk. Anadolu’da ilk kez Roma Lejyonerlerine ait bir mezarlık ortaya çıkarıldı. Burada çok sayıda mezar bulduk. Bu mezarların çoğu Romalı askerlere aittir. Bu askerlere ait silahlar, mızraklar, ok uçları gibi savaş gereçleri bulduk” dedi.
Mezarlıktaki ana mezarda süvari subayı olduğu tahmin edilen bir kişiyi gömülü bulduklarını kaydeden Yıldırım, bu kişinin yanında at koşum takımları ve pişmiş toprak eserlerle birlikte “Diplomata” adlı bronz bir levha bulduklarını ifade etti.
“Diplomata, Roma İmparatorluk askerlerine askerlik görevlerini tamamladıktan sonra verilen bir belgeydi. Bir nevi terhis belgesi diyebiliriz. Bulduğumuz diplomata ciddi şekilde hasar gördü. Yazılı kısmını bulamadık ama arkasını bulduk. Mezarların tamamına yakını ana kayaya oyulmuştur ve iskeletler içlerindedir. Bulduğumuz buluntuların önemli bir kısmı 3. yüzyıla tarihlenmektedir. Bunlar, Roma İmparatorluğu’nun eski ihtişamını kaybettiği ve zayıflamaya başladığı tarihlerdir. Bu mezarlık aynı zamanda çok katmanlı bir mezarlıktır. Sadece Roma dönemine değil, Bizans dönemine ve hatta Sasaniler’in bu şehri ikinci kez ele geçirdikleri 607-608 yıllarına ait benzer buluntular da elde ettik. Sadece tek katmanlı bir mezarlık değil. Bu diplomatanın burada bulunmuş olması çok önemlidir. Roma İmparatorluk döneminde askerler 25 yıl hizmet etmek zorundaydı. Bu süre dolduğunda bu belgeler kendilerine verildi” dedi.
Yıldırım, Anadolu’da ilk kez bir lejyon kalesinin hem surları, plan tipi hem de sur içindeki yapılar hakkında önemli veriler elde ettiklerini belirterek, şöyle devam etti:
“15. Apollinaris Lejyonuna ev sahipliği yapan Roma dönemine ait castrum yapısı hakkında şu ana kadar çok fazla veri elde edilemedi. Castrumlar, Roma İmparatorluğu’ndaki lejyonların ana üsleri ve karargahlarıydı. Geçen yılki kazılarda bazı duvarları ortaya çıkardık ama bu duvarlar çoğunlukla Orta Çağ’a aitti. Ancak bu yılki çalışmalarımız sırasında Roma İmparatoru Hadrianus döneminde yapıldığı bilinen kalenin giriş kapısını bulduk. Böylece Anadolu’da ilk kez bir lejyon kalesinin hem surları, plan tipi, hem de sur içi yapıları hakkında önemli veriler elde etmiş olduk.”
sınıf=”cf”>
Roma İmparatorluğu’nun Apollinaris Lejyonu olarak da adlandırılan 15. Lejyonunun yaklaşık 600 yıl hüküm sürdüğü Satala antik kentinde 2017 yılından bu yana arkeolojik kazılar sürüyor. Bölgede Urartuların varlığı, yerin 50 santimetre altından başlayan tarihi buluntularla mimari olarak kanıtlanmıştır.
sınıf=”cf”>
Askeri zırhlar, çok sayıda ok uçları, tiyatro maskeleri, kandiller, Roma devlet paraları, geç Roma dönemine ait 15.
Lejyon kalesinin yaklaşık 170.000 metrekarelik bir alanı kapladığı da belirlendi.
